Które stulecie w dziejach Europy było najgorsze?

31 maj, 2026

Jak zwykle z wielkim zainteresowaniem wysłuchałem najnowszej pogadanki Karola Janickiego na jego kanale YT “Wielka Historia” noszącej tytuł “Najgorsze stulecie w dziejach Polski i Europy. Tragedia nawet większa niż w XX wieku?”. Oto ona:

Pada tam następująca teza: “W dziejach naszego kontynentu nigdy nie było gorzej niż w wieku XVII. Tu nie ma nawet konkurencji, dyskusji.”

Stwierdzenie to mnie mocno zaskoczyło, bo zawsze sądziłem, że największym kryzysem w historii Europy, a przynajmniej tej części historii naszego kontynentu, o której możemy próbować mówić coś bardziej konkretnego, był związany z “Czarną Śmiercią” kryzys wieku XIV.

Zacząłem więc szukać jakichś wykresów wielkości europejskiej populacji w historii i znalazłem taki (Langer 1964):

Jak widać teza Karola Janickiego jest ewidentnie fałszywa, bo szacowana współcześnie skala załamania wielkości europejskiej populacji w XIV wieku wskutek “Czarnej Śmierci” była mniej więcej dwukrotnie większa niż ta, do której doszło w podczas kryzysu w XVII wieku.

Jako cykliście nasunął mi się tu natychmiast optymistyczny wniosek. Wielkie katastrofy z XIV wieku i XVII wieku odległe były od siebie o plus minus 300 lat.

Na tej podstawie jakiś cyklista mógł wieścić powtórkę tego typu gigantycznej katastrofy na europejskim kontynencie w wieku XX.

I taka katastrofa rzeczywiście nastąpiła. Były nią dwie wojny światowe z lat 1914-1945.

Gdyby tą domniemaną cykliczność wielkich katastrof potraktować poważnie, to płynąłby z niej oczywiście bardzo optymistyczny wniosek: następny kryzys o skali porównywalnej do tych z wieków XIV, XVII i XX rozegra się w Europie dopiero w XXIII wieku, czyli kolejny tego typu kataklizm rozegra się na naszym kontynencie dopiero za plus minus 200 lat.

Z tym optymizmem nie należy jednak oczywiście przesadzać. Jeśli bowiem lada moment nie nastąpi w naukach biologicznych i medycynie jakiś niesamowity przełom w praktyce eliminujący zjawisko ludzkiej śmierci (a raczej chyba na razie nie widać czegoś takiego na horyzoncie), to niestety nie będzie nam dane w pełni cieszyć się tym długim okresem bez wielkiej katastrofy.

Podsumowanie: polecam kanał YT Karola Janickiego zatytułowany “Wielka Historia”.

45
Powiązane artykuły

Komentarze

  1. DrQuality

    Giełda-wykres wig20 kwartalny.Analogia jest uderzająca-co już piszę kolejny raz-zaczyna to być nudne.Od czasu przebicia przez świeczkę 15-ki minęło w 2003 roku do szczytu 3,5 roku,stąd szczyt obecnego ruchu to połowa 2027 roku.Wtedy dojdzie do spadku związanego z potencjalnym zwycięstwem socjalistycznych nacjonalistów pod ramię z ruskimi onucami.
    PS.Tow.macarek-czy to db dla Żydów?-to taka ironiczna uwaga często używana bez zadnyych konotacji.Rzeczywiście,flaga Izraela powiewa nad zamkiem krzyżowców.
    https://drive.google.com/file/d/1JYsKWHMq9TDzo_9qSGoPwqKKTrkYKPJ-/view?usp=sharing

    2
  3. DrQuality

    Ale siem porobiło.Ksycały,że pożyczka Safe do kosza.Zę der Safe,że Niemce itd,itp,etc.A tu masz babo tumana Błaszczak.Prześwietlono kupno broni w Korei.Reorter:W jakiej walucie była pozyczka koreańska?Płaszczak:W wonach.Reporter:Jest Pan pewny?Płaszczak:Nie,nie w dolarach.
    Okazało siem że w euro.Chwilówka z banków europejskich.I tu clou- też w Comerzbanku.NIEMIECKIM BANKU!!!!!
    Ksycały, że żadnego euro nie spłacom z Safe.Poziom tego zidiocenia jest zdumiewający.Ale pisokmioty/patrz:suamdartson,b_54,końsiultek i inne głupole/dalej bendom strugać głupa.
    Suma dajesz głos.

    13
  4. macarek

    @WB
    szaleństwo AI wystrzeliło indeks koreański jak pojedynczą spółkę…
    Czy wielkie IPO nasyci ten rynek?
    https://stooq.pl/n/?f=1762391
    /Anthropic poinformowała w poniedziałek, że poufnie złożyła wniosek o amerykańskie IPO, ponieważ twórca chatbota Claude ściga się z odwiecznym rywalem OpenAI o wejście na giełdę w ramach jednego z największych IPO w dziejach…/
    Te poprzednie rekordowe kwoty to chyba grosze z tymi bilionami jakie się szykują np SpaceX (2 biliony). Ma Pan jakieś przemyślenia w tym kierunku?

    2
  7. DrQuality

    tow.macarek
    “Psy czują już ścierwo”
    Wy,Macarek to coś z węchem macie.Mniej wciągania,to destruuje śluzówkę jamy nosowej.
    Nie ma oficjalnej delegacji niemieckiej izby gospodarczej ani rządu Niemiec.
    Wyjazd ma charakter prywatny, organizowany przez część biznesu oraz polityków AfD.
    Berlin wyraźnie dystansuje się od uczestników i krytykuje ich decyzję.
    Afd-to do nich jeżdził z wykładami prof.Nowak promujący Naćpana?

    1. DrQuality

      Bojem siem,że jak wpadnie w ręce sponsorów może siem zmienić.Iga była np.na konferencjach uśmiechnięta,rzucała czasami niezłymi bon-motami,
      ogólnie było sympatycznie.Pierwszym sygnałem zmiany była sugestia zdjęcia “mini-flagi”Ukrainy z czapeczki/potencjalny duzy rynek rosyjski??-Rolex/.
      Od tego czasu okrągłe zdania,”nuda,Panie,nuda”.
      Tutaj wywiad Majki po awansie do finału.Mądra,dojrzała dziewczyna.
      https://www.rolandgarros.com/en-us/video/2026-edition-press-conference-chwalinska-sf

      1
    1. DrQuality

      Dzienks.Mniem wychodziło 19-20 tysięcy.Aż siem bałem to napisać.Przy słabym dolarze wtedy,to może być pierwsza injekcja heroiny.
      Z drugiej strony,po kazdym halvingu cena spadała miedzy 75-80%, stąd cena w okolicach 30 tysięcy,chyba.
      Warto czekać.

      2
  15. sumadartson

    Uff, wreszcie trafiłem hasło. Za 16 razem. Pan Gospodarz to chyba jest na zakazie konkurencji, skoro przestał wieszczyć.
    @DrQuality – wzorem wszystkich piramid obstawiam 0,00001 USD za Bitego Konia a potem nicość, niebyt, zapomnienie. Długoterminowo, oprócz krypty na cmentarzu tylko złoto trzyma wartość i wygląda że jest wieczne. 50% straty na bitcoinie wygląda groteskowo przy 100% zysku na złocie. A to wzorem z lat 2006-2011 jeszcze nie koniec i kolejne 400% zysku wcale niewykluczone.
    A tymczasem wzorem z lat 2006-2008 nadciąga hossa budowlana.
    Polecam papiery spółki handlującej złotem i budującej jednocześnie mieszkania z widokiem na Wisłę. 800 mieszkań pod klucz na szczycie obecnej hossy już w 2028 roku. I jeszcze zostanie im kawał ziemi pod dalsze budy.
    A jeśli chodzi o najgorszy wiek dla Europy to jest nim obecny, XXI. Kalifat od Odry po Atlantyk. Jednocześnie za sprawą Wowy będzie to złoty wiek dla Międzymorza.

    3
    1. DrQuality

      Mam złe wiadomości dla Was,tow.Sumadartson.Liderem Międzymorza będzie Ukraina,czy Towarzyszowi siem to podoba czy nie.Z niekrywanym podziwem patrze na asertywna politykę Ukraińców.Politykę która wybiega w przyszłość,a nie babrze siem w przeszłości.Zwróćcie uwagę na ich soft power.Liczni byli ministrowie rządów Brytanii,Francji,Niemiec som zapraszani do rad nadzorczych ukraińskich firm,budują w kooperacji fabryki w Brytanii,Niemczech.Pod Kijowem zaprosili Rheimetall do wybudowania i wybudowali fabryęi broni jako joint-venture.Polska-ło Jezusieńku co by siem robiło jakby Niemce weszły w kooperacje z jakąś zbrojeniową firmą polska , jakby zaproszono do rad nadzorczych Niemca.Francuza-ło Matko,ło Matusieńko.

      2
      1. DrQuality

        Siem przestraszyli,ulegli populistycznej hołocie-na propozycję wysłania wojsk w misji pokojowej na Ukrainie -jedyna odpowiedż na jaką było stać polski rząd to”nie będziemy wysyłać naszych chłopców na wojnę”.To siem potem dziwiom,że nie som zapraszani do Londynu na czterostronne rozmowy o pokoju na Ukrainie.To siem,tow.Sumadartson,nie dziwcie,że nie ma na kogo głosować.Trzeba ze względów estetycznych głosować przeciwko pisokmiotom.

        2
        1. DrQuality

          Szczucie na Niemców i Ukraińców doprowadzi do tego,że bendziem mieć na wschodzie i zachodzie dwóch wrogów mających najsilniejsze armie w Europie-patrz rozbudowa Bundesvehry i armia ukraińska-łoszadż jaka jest każdy widzi.I paradoksalnie,co nie daj Bóg,bedziemy musieli siem jakoąś ułożyć z Rosją.Będzie to miód na serce np.ruskiej onucy szczęśliwie juz nieobecnej na tym blogu i całej brunatnej szurrii spod sztandaru Brauna.

          1
          1. sumadartson

            Towarzyszu DrQu…wy już chyba nigdy siem rozumicie nie wyzwolicie z POKOmuszego genu poddaństwa wszystkiemu co obce. Dla was wicie każda krytyka unijnej głupoty to jest “szczucie” na rozumicie “towarzyszy radzieckich”. Wyście som wicie niereformowalni.
            A to że tygrysek nie zgodził się wysłać naszych himarsów na wojnę, to jest wporzo i nikt pozbawiony genu POKOmuszego poddaństwa nie ma mu tego za złe.
            A Międzymorze to nie będzie rozumicie wasz Sojuz zdominowanych państw zarządzanych przez towarzyszy chłoporobotników z genem poddaństwa wyssanym z prababki pańszczyźnianej, ale Unia, prawdziwa Unia Narodów.

            1. DrQuality

              Ja to wicie,tow.Sumadartson,jestem prosty i nieskomplikowany.Tutaj macie opinię Czesława Bieleckiego-
              mądry,błyskotliwy etc.itd-co prawda Żyd,ale musicie to przełknąć.
              Tu macie:
              po primo a propos hołociarskich fobii antyniemieckich.
              Decyzja Niemiec, aby odbudować pozycję swoich sił zbrojnych i skończyć z aliansem z Rosją, jest kluczowa. Republika Federalna stanowi – po Chinach i Stanach – trzecią gospodarką świata. Dla Polski, którą wzmocniło skrócenie łańcuchów dostaw po pandemii, Niemcy są najważniejszym partnerem gospodarczym. Jest różnica między stanowczą obroną naszych interesów w relacji z zachodnim sąsiadem a fobią antyniemiecką. Szczególnie, że dla USA Niemcy byli i pozostaną gospodarczo-technicznym motorem Europy. W naszym interesie leży więc, abyśmy realistycznie spojrzeli na stosunki polsko-niemieckie. Niemcy są gospodarczo przed Wielką Brytanią, Francją i Włochami. Putinowska Rosja jest dopiero na piątym miejscu, Polska na dziewiątym wyprzedza Belgię, której PKB stanowi 3/4 naszego. Wchodząc do E5 warto zagrać o rolę regionalnego game changera tworząc bilateralny strategiczny sojusz z Ukrainą poprzez konkretną współpracę na wielu polach. Ale po to nasi politycy i komentatorzy muszą zrozumieć liczby, proporcje i rzeczywiste potencjały – przede wszystkim kapitał ludzki i intelektualny obu narodów i ich obu diaspor.

              1
              1. DrQuality

                po secundo a propos hołociarskich fobii antyukraińskich i też o Miedzymorzu bez Waszych fantasmagorii
                Naszą racją stanu jest wykorzystanie koniunktury i przesunięcie środka ciężkości bezpieczeństwa Europy na Wschód. Nie dlatego, że chcemy być przedmurzem Europy, lecz dlatego, że razem z Ukrainą i krajami bałtyckimi już siłą rzeczy nim jesteśmy.Natomiast wchodząc w strategiczny sojusz z Ukrainą zmieniamy zasadniczo arytmetykę sojuszniczą. De facto i via facti – przez synergię gospodarczo-militarną możemy stworzyć już Międzymorze, kontrolować strategiczne szlaki lądowe i morskie od Bałtyku po Morze Czarne i Azowskie.
                Ukraina jest spichlerzem Europy, a Polska ma największą na kontynencie flotę TIR-ów i rozwinęła centra logistyczne. Nasze dwa terytoria połączone bilateralnym sojuszem – nie czekając na kunktatorskie opóźnianie przez Zachód przyjęcia Ukrainy do UE i NATO, dają nam głębię strategiczną. Razem to ponad 900 tysięcy km2. Pozostawiając na boku 4 mln km2 europejskiej części Rosji, tylko Francja, Hiszpania i Szwecja są terytoriami rzędu pół miliona km2. Łącznie ludność Ukrainy – nawet osłabionej emigracją i uchodźcami wojennymi – razem z Polską to już ponad 77 milionów obywateli. Tylko Niemcy i Turcja (licząc jej część europejską i azjatycką) przekraczają 80 milionów. Wielka Brytania i Francja nie sięga 70 milionów, a Włochy – 60.

                1
                1. DrQuality

                  Ruska onuca słusznie nieobecna na tym blogu opisywała Ukrainę jako państwo-pamiętacie jakie. A tu masz babo Bieleckiego.
                  Energetyka jądrowa, technika lotnicza, rakietowa i dronowa stoją w Ukrainie wyżej niż w Polsce. Oba kraje mają liczne kadry informatyków, ale to nasz sąsiad jest pionierem MilTech w regionie. Stworzył system Delta dający siłom zbrojnym świadomość sytuacyjną w czasie rzeczywistym. Zmuszony warunkami wojennymi, ma już jeden z najbardziej zaawansowanych systemów e-administracji na świecie. Polska mogłaby stworzyć z Ukrainą wspólny klaster technologiczno-obronny, korzystając z faktu, że to nasz sąsiad dysponuje już swoistym laboratorium nowej rzeczywistości militarnej.

                  1
                  1. DrQuality

                    Niestety nie potrafimy patrzeć w przyszłość,babrzemy siem w jakiś teraz kompletnie nieistotnych resentymentach.Konkluzje Bielsckiego som mało optymistyczne.
                    “Polsko-polska nienawiść prowadzi do niemocy.Wątpliwą pociechą jest to, że na miałkość klasy politycznej cierpi wiele państw europejskich. Polska i Polacy, tu i teraz, muszą sprostać zagrożeniom zmieniającego się porządku światowego. Tymczasem rządzą nami dwa plemiona starych wodzów nie próbujących szukać konsensusu nawet w kwestiach oczywistych. Więcej – egzystencjalnych. Nawet najbardziej demokratyczna konstytucja o idealnym rozdziale władz nie pomoże, gdy rząd, opozycja i prezydent nie przyjmują do wiadomości, że są sprawy racji stanu, w których konsensus ma rangę obowiązku.

                    2
                    1. DrQuality

                      Tutaj konkluzja
                      “Polska jako państwo stoi dziś na rozdrożu. Czy miałkość polityków zdusi naturalne dążenie do regionalnej wielkości? Z arytmetyki politycznej wynika, że mamy szansę zmienić naszą europejską pozycję tworząc sojusz z Ukrainą, w którym zsumujemy nasze zalety a nie wady i będziemy działać wspólnie. Tylko współdziałając z nią, możemy uruchomić nasz potencjał gospodarczy, zyskać głębię strategiczną i zdolność projekcji siły militarnej. Europa Zachodnia, najbardziej syta część kontynentu, może pozwolić sobie na złudzenia. Ale ani Polski, ani Ukrainy, ani państw bałtyckich nie stać na luksus wiary w bezterminowe sojusze. Ukraina nie pozwoliła w 2022 roku Putinowi zjeść śniadania w Kijowie dlatego, że zrozumiała, że budapeszteńskie gwarancje Zachodu w zamian za rezygnację z broni atomowej wygasły faktycznie już w 2014 roku, kiedy Moskale zajęli Krym i zaatakowali Donbas. Lepiej nie być głuchym na dzwonki alarmowe

                      1
  16. DrQuality

    Tutaj dla przypomnienia.Kiedyś egoizm magnaterii spowodował brak zrównania Kozaków ze szlachtą,co spowodowało serię krwawych powstań z powstaniem Chmielnickiego na czele i było początkiem końca Rzeczypospolitej.Do kużwy nędzy,nie popełniajmy znowu tego błędu.

    1
    1. DrQuality

      A propos rzezi wołyńskiej.Książka Piotra Zychowicza”Wołyń zdradzony”-okazało siem-jeśli to prawda-że można było jej uniknąć bądż.co najmniej zmniejszyć jej rozmiary gdyby nie kunktatorskie działania Armii Krajowej na tym terenie.Włos siem na głowie jerzykuje.

      1
    2. macarek

      Pamiętaj tyło, że magnateria nie była Polska:
      /Giedyminowicze to potężna dynastia litewska wywodząca się od wielkiego księcia Giedymina….
      Do najbardziej znanych współczesnych linii i potomków należą:
      Książęta Czartoryscy: wywodzą się od wnuka Giedymina (syna Koriata). Ich ród wciąż jest aktywny, a znani przedstawiciele do dziś mieszkają m.in. w Polsce i zachodniej Europie.
      Książęta Sanguszkowie: ród pochodzący od Lubarta, syna Giedymina. Posiadali potężne majątki na Wołyniu i Podolu, a ich potomkowie żyją do dzisiaj.
      Książęta Wiśniowieccy i Zbarascy: słynne rody wywodzące się z linii Korybutowiczów (synów Olgierda), z których pochodził m.in. król Polski Michał Korybut Wiśniowiecki/
      Jak Ci Oligarchowie przydusili ekonomicznie i politycznie Panów braci to nie było już ci zbierać.
      Teraz też poprzez byłe służby PRL rządzi krajem taką oligarchią, tylko nie stoi w pierwszym szeregu, a posługuje się politycznymi kreaturami….
      Właściwie wszyscy deweloperzy, posiadacze kopalń piaski czy kruszców to dokładnie ta banda.
      Dlatego Twoje apele tutaj o cokolwiek są bez znaczenia, nie mamy praktycznie żadnego wpływu na bieg wydarzeń. Oddolna warstwa biznesu nie powiązana ze służbami jest niewielka i szybko się starzeje…no future.

    3. macarek

      Ten konflikt zatem nie był narodowy, a pomiędzy Rusinami – nie chcieli rozszerzać stanu szlacheckiego o kozackich bojców, oraz po skończeniu “wolnizny” związaną z intensywną kolonizacją dzikich pól brutalnie egzekwowali podatki. Do tego doszło kilka lat anomalii pogodowych i nieurodzaju. I wojna domowa gotowa rozegrana przez wrogie kraje koncertowo…

  17. macarek

    https://x.com/GPW_Trader2022/status/2066090318513016912?s=20
    Znamienne, że Elon był na dnie razem z całym finansowym krachem i tam odbił dzięki państwowej kasie:
    https://x.com/GPW_Trader2022/status/2066090318513016912?s=20
    /7️⃣ 28 września 2008: Czwarty lot Falcona 1. Sukces! SpaceX staje się 🥇prywatną firmą, która umieszcza rakietę na paliwo ciekłe na orbicie.
    8️⃣ Ratunek: 3 miesiące później NASA przyznaje SpaceX kontrakt o wartości ponad 1 mld $. Firma przetrwała./

    1
  22. DrQuality

    Nie,ludziska trzymajta mniem.Nąćpan dostał zaproszenie na lunch?,kolację ?na 2 osoby,wzion na to spotkanie jekiegoś osiłka,pewnie megakarka a
    Przydacza ostawił za drzwiami.Czy siem odbył lunch,czy Naćpan rozmawiał z Trampkiem-nie wiadomo.Robienie “łaski”Jankesom ciąg dalszy.
    Rozmawiał na gali 1 min 20 sekund.To nawet mniej niż ta pierdoła Duduś.Noż,kużwa,na to indywiduum głosowało 10 mln osobników.
    PS.Umowa z Iranem-Bibi Netanjahu-“Fuck off, nas ta umowa nie dotyczy”.To jest chyba asertywna polityka,czy dobra to nie wiem,ale jakaś.

Dodaj komentarz